Bê và di chuyển đồ nặng trong nhà: đỡ hại lưng và đỡ hỏng đồ
Một pho tượng đá, một chậu cây lớn, một cái tủ trưng bày — lúc mua thì người bán khiêng, lúc dời trong nhà thì bạn tự làm. Và đó là lúc hai chuyện hay xảy ra: đau lưng, và món đồ bị sứt ở đúng chỗ khó sửa nhất.
Bài này bàn cách làm cho cả hai chuyện đó không xảy ra.
Trước khi nhấc: đo đường đi
Đây là bước tiết kiệm nhiều công nhất, và bị bỏ qua nhiều nhất.
Đo chiều rộng và chiều cao món đồ, rồi đi dọc đường sẽ khiêng và đo mọi chỗ hẹp: khung cửa, chiếu nghỉ cầu thang, khúc cua hành lang, và cửa thang máy nếu có. Nhớ rằng ở khúc cua thì thứ cần lọt không phải chiều rộng mà là đường chéo của món đồ.
Với món cao, kiểm cả chiều cao khi phải nghiêng — nghiêng một tủ cao để qua cửa thì đỉnh tủ vẽ một cung, và cung đó có thể va trần hoặc va đèn.
Nếu có chỗ nào sát quá, đo lại cho chắc rồi mới quyết. Phát hiện không lọt khi đã khiêng tới giữa cầu thang là tình huống dễ gây tai nạn nhất.
Dọn đường trước
Mất năm phút và tránh được phần lớn rủi ro:
- Dọn hết đồ đạc, dây điện, thảm nhỏ trên đường đi.
- Mở sẵn mọi cửa và chặn cửa cho khỏi đóng sập.
- Bật đèn dọc tuyến, kể cả ban ngày ở chỗ tối.
- Dọn sẵn chỗ đặt xuống — nếu tới nơi mà chưa có chỗ để thì bạn sẽ phải giữ món đồ trong lúc dọn, và đó là lúc người ta buông tay.
- Nhà có trẻ nhỏ hoặc thú nuôi thì đưa chúng sang phòng khác trước.
Bê thế nào cho đỡ hại lưng
Mấy nguyên tắc quen thuộc trong hướng dẫn an toàn lao động, và chúng thật sự có ích:
Đứng gần món đồ. Càng xa thì lực dồn lên lưng càng lớn — đây là điều quan trọng nhất trong cả danh sách.
Gập gối, giữ lưng thẳng, dùng lực chân để đứng lên thay vì cúi gập người rồi kéo bằng lưng.
Giữ món sát người, khoảng ngang eo, không nâng quá cao.
Không vừa bê vừa vặn người. Muốn đổi hướng thì di chuyển cả bàn chân, không xoay ở thắt lưng. Vặn người khi đang chịu tải là một trong những cách gây chấn thương lưng phổ biến nhất.
Không nín thở và không cố nhấc một hơi từ sàn lên cao — nghỉ ở tầm trung nếu cần.
Và mốc quan trọng hơn cả kỹ thuật: nếu thấy nặng thì đừng nhấc một mình. Không có con số chung cho mọi người, nên thước đo thực tế là bạn có nhấc được mà vẫn giữ tư thế đúng không. Nếu phải cong lưng hoặc phải giật lên thì đó là quá sức.
Nếu bạn từng bị đau lưng, có bệnh cột sống, đang mang thai, hoặc mới phẫu thuật — đừng thử. Đây là chỗ nhờ người khác hoặc thuê người, không phải chỗ để chứng minh.
Đừng bê nếu đẩy hay trượt được
Với món rất nặng, cách an toàn nhất thường là không nhấc lên chút nào.
Miếng trượt đặt dưới chân đồ cho phép bạn đẩy một chiếc tủ nặng trên sàn gạch mà không cần nhấc — và không làm xước sàn. Tự chế bằng vải dày hoặc thảm cũ úp mặt trơn xuống cũng dùng được.
Xe đẩy tay hoặc tấm lót có bánh xe là lựa chọn tốt cho quãng đường dài.
Dây đai khiêng giúp hai người phối hợp và chuyển tải xuống chân, thay vì dồn vào tay và lưng.
Với món quá nặng hoặc quá cồng kềnh, thuê người chuyển đồ là khoản chi hợp lý — rẻ hơn nhiều so với một lần chấn thương hoặc một món vỡ.
Bảo vệ món đồ và bảo vệ nhà
Bê ở phần thân, không cầm phần nhô ra. Tai, sừng, đuôi, tay cầm trang trí, mép mỏng — đó là chỗ gãy trước, và cũng là chỗ khó sửa nhất.
Tháo rời phần tháo được — nắp, đế rời, phần gắn thêm. Bê riêng thì nhẹ hơn và mỗi phần đều an toàn hơn.
Quấn vải quanh món nếu đường đi hẹp, và quấn cả khung cửa ở chỗ sát.
Lót sàn ở chỗ sẽ đặt xuống, nhất là sàn gỗ và sàn gạch bóng.
Đặt xuống bằng cách hạ từ từ, không thả rơi mấy phân cuối. Nhiều vết sứt ở đáy sinh ra đúng ở mấy phân đó.
Cầu thang: phần nguy hiểm nhất
Nếu phải qua cầu thang, mấy điều bắt buộc: hai người trở lên; người ở phía dưới điều khiển nhịp vì họ nhìn thấy bậc; đi từng bậc một, không bước liền hai bậc; và thống nhất tín hiệu trước khi bắt đầu — một câu để dừng lại, một câu để đặt xuống.
Và giữ một tay rảnh để bám nếu có thể. Nếu món đồ khiến cả hai người đều không thể bám vào đâu thì đó là dấu hiệu nên thuê người.
Sau khi đặt xong
Kiểm mặt sàn và chân đế — có xước không, có kênh không. Lót nỉ dưới đáy trước khi đẩy vào vị trí cuối.
Kiểm mặt kê chịu được không. Mặt kính, kệ treo, và mặt tủ mỏng đều có giới hạn; món nặng nên đặt trên mặt đặc và gần chân đỡ.
Neo tủ cao vào tường nếu vừa dời một chiếc tủ — việc này hay bị quên đúng lúc dời chỗ, và đó là lúc nó dễ lật nhất vì chưa ổn định.
Kiểm lại món đồ dưới ánh sáng tốt xem có vết mới không, và chụp một tấm ảnh. Nếu sau này phát hiện hỏng thì bạn biết nó có từ trước hay không.
Nếu bị đau sau khi bê
Đau lưng nhẹ và hết trong vài ngày thì thường là chuyện cơ. Nhưng có mấy dấu hiệu cần đi khám chứ đừng tự chịu: đau lan xuống chân, tê hoặc yếu chân, đau dữ dội không đỡ khi nghỉ, hoặc có vấn đề về tiểu tiện đại tiện.
Và đừng để bất cứ quan niệm nào về ngày giờ làm chậm việc đi khám. Đây là chỗ không thương lượng.
Tóm lại
Đo đường đi trước — nhớ đo đường chéo ở khúc cua. Dọn đường và chuẩn bị sẵn chỗ đặt xuống. Đứng gần, gập gối, giữ lưng thẳng, không vừa bê vừa vặn người.
Với món rất nặng thì đẩy bằng miếng trượt thay vì nhấc, hoặc thuê người. Bê ở phần thân chứ đừng cầm phần nhô ra. Cầu thang thì phải hai người và người phía dưới điều khiển nhịp. Và nếu đau lan xuống chân hoặc tê yếu chân thì đi khám.