Cây trong nhà khi có trẻ nhỏ và thú nuôi: tra trước khi mua

Mục này đã có bài về ba vấn đề ít ai nói trước khi đưa nước và cây vào nhà. Bài này đi vào một phần cụ thể mà người bán cây hiếm khi nhắc: nhà có trẻ nhỏ hoặc có chó mèo thì nên tra tên cây trước khi mua.

Lý do rất đơn giản: nhiều cây cảnh rất phổ biến có thể gây kích ứng hoặc độc nếu ăn phải, và trẻ nhỏ lẫn mèo đều có thói quen cho vào miệng thứ chúng với tới được.

Việc nên làm trước khi mua: tra tên

• Hỏi tên cây, và xin cả tên khoa học nếu người bán biết — tên gọi dân gian rất hay trùng nhau giữa các loài khác hẳn.
• Chụp ảnh cây và ảnh nhãn chậu.
• Tra xem loài đó có nằm trong nhóm gây kích ứng hoặc độc với người và với chó mèo hay không.
• Tra ở nguồn của cơ sở y tế hoặc tổ chức thú y, không tra ở trang bán cây.
• Không tra được tên thì coi như chưa biết, và cây chưa biết thì đặt ngoài tầm với.
• Năm phút tra cứu đổi lấy việc không phải xử lý một tình huống lúc nửa đêm.

Mấy nhóm rủi ro nên biết

1. Nhựa cây gây kích ứng da và mắt — nhiều loài lá cảnh thuộc nhóm này; bẻ cành là chảy nhựa.
2. Ăn phải gây rát miệng, sưng, khó nuốt — nhóm này khá phổ biến trong cây để bàn.
3. Độc với mèo mạnh hơn với người: hoa lily là ví dụ được cảnh báo rộng rãi, kể cả phấn hoa dính lên lông rồi mèo liếm.
4. Quả và hạt trang trí bắt mắt — màu đỏ, tròn, vừa miệng trẻ là đúng thứ trẻ nhặt.
5. Gai và lá sắc gây thương tích cơ học, nhất là ngang tầm mắt trẻ.
6. Không loài nào trong bài này được nêu tên để cấm — điều cần nhớ là phải tra, vì danh sách dài và thay đổi theo nguồn.

Đặt chậu cho an toàn

• Đặt cao hơn tầm với với cây chưa rõ, hoặc treo — nhưng treo thì phải chắc.
• Chậu nặng đặt thấp và sát tường; chậu cao mà đáy hẹp là thứ dễ đổ nhất trong nhà.
• Không đặt trên kệ mà trẻ có thể kéo, không đặt trên khăn trải bàn.
• Mèo trèo được lên hầu hết mọi chỗ — "để cao" không phải giải pháp với mèo, phải chọn cây an toàn hoặc để phòng riêng.
• Chậu treo phải bắt vào phần trần hoặc tường chắc, tính cả trọng lượng khi đất ngấm nước.
• Kiểm móc treo vài tháng một lần.

Ban công và sân thượng

• Chậu đặt sát mép ban công là vật rơi — gió mạnh, va chạm, hoặc mèo nhảy lên đều làm nó rơi xuống đường.
• Đặt lùi vào trong và cố định, dùng giá có chốt thay vì kê tạm.
• Nước tưới chảy xuống nhà dưới là nguồn mâu thuẫn hàng xóm rất thường; dùng đĩa hứng.
• Đất và lá rơi làm tắc phễu thoát sàn, và tắc phễu là ngập trận mưa đầu mùa.
• Chậu treo ngoài ban công phải chắc gấp đôi vì còn chịu gió.
• Nhà chung cư thì xem quy định của toà nhà về việc đặt đồ ngoài ban công.

Đất, nước và mấy thứ đi kèm

• Đất trồng có thể chứa phân bón và chất xử lý — trẻ bốc đất chơi là chuyện hay xảy ra.
• Phủ một lớp sỏi lên mặt chậu giúp trẻ và mèo bớt bới đất.
• Đĩa hứng nước đọng lâu là chỗ muỗi đẻ; đổ sau mỗi lần tưới.
• Nước đọng cũng làm sàn trơn và làm hỏng mặt gỗ.
• Phân bón và thuốc trừ sâu cất khoá, không để dưới gầm chậu cho tiện.
• Không phun thuốc trong phòng kín, và cho trẻ với thú nuôi ra ngoài khi phun.

Cây khô, cành trang trí và hoa cắm

• Cành khô và cỏ trang trí rất dễ bắt lửa — để xa nến, nhang, đèn sợi đốt và bếp.
• Hoa cắm bình thì nước đổi mỗi ngày; nước hoa để lâu vừa hôi vừa là chỗ muỗi đẻ.
• Phấn hoa rụng xuống sàn có thể bị mèo liếm phải — với một số loài đây là rủi ro thật.
• Bình thuỷ tinh cao đặt mép bàn là món hay đổ nhất; đẩy lùi vào trong.
• Cành có gai thì cắt bớt gai ở đoạn ngang tầm người đi qua.
• Đồ khô bám bụi nhanh; ba tháng không lau thì nên bỏ chứ đừng để.

Chăm cây mà không rước thêm phiền

• Tưới theo nhu cầu của cây, không tưới theo lịch cứng — úng nước là nguyên nhân chết cây phổ biến nhất trong nhà.
• Chậu phải có lỗ thoát; chậu kín thì rễ ngâm nước và đất sinh mùi.
• Đất mốc trắng trên mặt thì xới cho thoáng, giảm tưới, và đưa ra chỗ sáng hơn.
• Nấm mốc trong đất là vấn đề với người có bệnh hô hấp — nhà có người như vậy thì hạn chế cây trong phòng ngủ.
• Muỗi nhỏ bay quanh chậu thường do đất luôn ẩm; để đất khô bớt giữa hai lần tưới.
• Cây ốm lâu không hồi thì bỏ, đừng giữ vì tiếc — đất cũ mang mầm bệnh sang cây mới.

Khi nghi trẻ hoặc thú nuôi đã ăn phải

1. Bình tĩnh và lấy phần cây còn lại hoặc chụp ảnh cây để biết đang nói về loài nào.
2. Lau miệng, súc miệng bằng nước sạch nếu người đó tỉnh táo và nuốt được.
3. Không tự gây nôn và không cho uống bất cứ thứ gì để "giải" — việc này có thể làm nặng thêm.
4. Gọi cơ sở y tế với người, hoặc cơ sở thú y với chó mèo, mô tả loài cây và lượng ước chừng.
5. Mang theo mẫu cây khi đi khám.
6. Có triệu chứng khó thở, sưng nhiều, nôn liên tục thì đi ngay, không chờ xem sao.

Đây là phần thuộc chuyên môn y tế và thú y, nên bài chỉ nêu việc cần làm ngay; xử lý cụ thể hãy theo hướng dẫn của người có chuyên môn.

Chọn cây cho nhà có trẻ và thú nuôi

• Ưu tiên loài đã tra và thấy an toàn với cả người lẫn chó mèo.
• Cây thân mềm, không gai, không nhựa mạnh là hướng an toàn hơn.
• Cây rau thơm trồng trong bếp vừa an toàn vừa dùng được.
• Bớt số lượng, chọn chậu to hơn — dễ quản lý hơn nhiều chậu nhỏ rải khắp nhà.
• Cây giả không phải lựa chọn tệ nếu nhà có trẻ rất nhỏ; qua vài năm thì đổi lại.

Mấy chỗ nên tỉnh táo khi mua

• "Cây này hợp mệnh, phải có trong nhà" — nếu loài đó nằm trong nhóm rủi ro thì an toàn của trẻ đứng trước.
• "Cây lọc sạch không khí trong phòng" — cây có tác dụng nhất định trong điều kiện thí nghiệm, nhưng mở cửa thông gió mới là thứ đổi được không khí trong phòng thật.
• "Đặt đúng hướng mới có tác dụng" — cây cần ánh sáng, nước và đất hợp; đó mới là thứ quyết định nó sống hay chết.
• Người bán không biết tên cây thì đó cũng là một thông tin.
• Không mua cây chỉ vì nghe nói mang lại may mắn, nếu mình không có thời gian chăm.

Một điều đáng nhớ

Cây làm nhà dễ chịu hơn thật, và không có lý do gì phải bỏ chúng. Chỉ cần đổi một thói quen nhỏ: biết tên cây mình mang về.

Biết tên thì tra được, tra được thì đặt đúng chỗ — và nếu có chuyện gì xảy ra, câu đầu tiên bác sĩ hoặc bác sĩ thú y hỏi cũng chính là tên loài cây đó.

Câu hỏi thường gặp