Đồ phản chiếu ngoài gương: kim loại bóng, quả cầu, mặt nước và màn hình
Nói tới đồ phản chiếu, người ta nghĩ ngay tới gương. Nhưng trong nhà còn cả một nhóm khác cũng phản chiếu mạnh mà ít khi được tính tới: mặt kim loại đánh bóng, quả cầu thuỷ tinh, kính màu, mặt nước tĩnh, và cả màn hình tivi khi tắt. Chúng gây ra mấy vấn đề rất cụ thể — và một trong số đó là chuyện an toàn thật.
Quả cầu thuỷ tinh và nắng trực tiếp: rủi ro ít người biết
Đây là phần nên đọc trước tiên, vì nó là chuyện cháy nổ chứ không phải chuyện thẩm mỹ.
Một quả cầu thuỷ tinh đặc, hoặc bất cứ vật trong suốt có mặt cong nào, hoạt động như một thấu kính: nó gom ánh sáng mặt trời lại thành một điểm nhỏ và điểm đó nóng lên rất nhanh. Nếu điểm hội tụ rơi vào rèm, giấy, khăn trải hay mặt gỗ, nó có thể làm cháy xém và trong điều kiện xấu thì gây cháy.
Điều quan trọng: hiện tượng này chỉ xảy ra trong một khoảng thời gian ngắn mỗi ngày, khi nắng chiếu đúng góc — nên bạn có thể để quả cầu ở đó nhiều tháng không sao rồi đúng một mùa nào đó mới có chuyện.
Cách phòng đơn giản: không đặt vật trong suốt có mặt cong ở nơi nắng chiếu thẳng vào, đặc biệt là bậu cửa sổ. Nếu vẫn muốn đặt gần cửa sổ, dùng rèm mỏng chắn, hoặc chọn loại đá không trong suốt thay cho thuỷ tinh.
Nguyên tắc tương tự áp cho gương lõm, gương trang điểm phóng đại, và cả bình nước thuỷ tinh tròn để gần cửa sổ.
Mặt kim loại đánh bóng: chói và nóng
Đồ đồng, đồ inox, đồ mạ đánh bóng đều phản chiếu mạnh. Hai vấn đề thực tế:
Chói. Một mặt kim loại bóng đặt đối diện nguồn sáng sẽ hắt một vệt sáng vào mắt người ngồi ở một vị trí nhất định. Người ta thường không biết nguồn chói ở đâu, chỉ thấy ngồi chỗ đó khó chịu.
Cách kiểm nhanh: ngồi vào đúng chỗ hay ngồi — ghế làm việc, chỗ nằm, chỗ tiếp khách — rồi nhìn quanh xem có mặt nào đang hắt sáng vào mắt không. Xoay món đó đi vài độ thường là xong.
Nóng. Mặt kim loại phơi nắng trực tiếp nóng lên nhanh hơn nhiều so với đá hay gỗ. Đồ kim loại đặt ở bậu cửa sổ nắng gắt có thể nóng tới mức bỏng tay, và điều này đáng lưu ý nếu nhà có trẻ nhỏ.
Mặt nước: phản chiếu, và những thứ đi kèm
Bể cá, tiểu cảnh nước, bát nước thả hoa — mặt nước tĩnh phản chiếu ánh sáng lên trần và lên tường, tạo hiệu ứng khá đẹp.
Phần cần tính là những thứ đi kèm chứ không phải bản thân phản chiếu:
- Ẩm. Mặt nước hở trong phòng kín làm tăng độ ẩm, và ở khí hậu vốn đã ẩm thì đây là chuyện đáng cân.
- Muỗi. Nước đọng không lưu thông là nơi muỗi đẻ. Bể có lọc và có cá thì ít vấn đề hơn; bát nước để lâu không thay thì ngược lại.
- Điện gần nước. Máy lọc, máy sục, đèn — ổ cắm phải đặt cao hơn mực nước, dây có vòng chùng xuống trước khi lên ổ để nước không chạy theo dây, và nên có thiết bị chống giật cho khu vực đó.
- Trẻ nhỏ. Với trẻ rất nhỏ, ngay cả lượng nước ít cũng là rủi ro — đây là lý do đủ để dời hoặc che.
Màn hình tắt: chiếc gương ai cũng có mà không tính
Một chiếc tivi lớn khi tắt là một mặt gương đen. Nó phản chiếu cửa sổ, đèn, và cả người trong phòng.
Hệ quả thực tế: nếu tivi treo đối diện cửa sổ lớn, lúc xem ban ngày bạn sẽ thấy khung cửa in giữa màn hình. Cách xử gồm dời vị trí, đổi hướng ghế, hoặc dùng rèm — và nếu đang trong giai đoạn thiết kế thì tính trước rẻ hơn nhiều so với dời sau.
Điều này cũng đúng với màn hình máy tính: một cửa sổ sau lưng bạn sẽ in vào màn hình cả ngày.
Kính màu và mặt kính lớn
Vách kính, cửa kính lớn và mặt bàn kính đều phản chiếu, và chúng có thêm một vấn đề riêng: người ta không nhìn thấy kính.
Với cửa kính trong suốt hoặc vách kính ngang lối đi, nên có dải đánh dấu ở tầm mắt — vừa là chuyện an toàn cho người, vừa giảm chuyện chim va vào với nhà có mặt kính lớn hướng ra sân vườn.
Mặt bàn kính thì cân nhắc loại kính an toàn, nhất là nhà có trẻ nhỏ; kính thường vỡ thành mảnh sắc.
Về phần quan niệm
Quanh gương và đồ phản chiếu có rất nhiều lời khuyên, và chúng không thống nhất với nhau — nơi bảo treo để phản lại, nơi bảo bỏ đi vì phản ngược, nơi nói kiêng ở phòng này, nơi nói kiêng ở phòng khác.
Vì các nguồn lệch nhau như vậy, cách dùng được là để phần đo được quyết trước: có chói không, có nóng không, có hội tụ nắng không, có an toàn với trẻ không. Trong khoảng mà mấy tiêu chí đó cho phép thì bạn theo quan niệm nào cũng được.
Và có một quan niệm rất phổ biến trùng với lý do thực tế, đáng nhắc: gương trong phòng ngủ làm nhiều người khó ngủ, vì nó bắt chuyển động trong bóng tối và mắt người vốn rất nhạy với chuyển động ở rìa tầm nhìn. Nếu bạn ngủ không ngon và trong phòng có gương lớn đối diện giường, thử che nó vài đêm — đây là phép thử rẻ và bạn tự có câu trả lời.
Gương treo ngoài cửa quay ra đường
Chuyện này đáng nói riêng vì nó có một mặt xã hội. Nhiều người hàng xóm coi một tấm gương quay về phía nhà mình là hành động nhắm vào họ, và nó đã gây không ít mâu thuẫn — có nơi còn dẫn tới việc treo gương đối lại.
Nếu bạn định làm, cân nhắc phần đó trước. Và nếu hàng xóm đã nói thì coi đó là thông tin thật chứ đừng coi là chuyện họ khó tính — một cuộc trò chuyện thường rẻ hơn nhiều so với một mối bất hoà kéo dài.
Đi một vòng kiểm trong mười phút
- Tìm mọi vật trong suốt có mặt cong đang ở chỗ nắng chiếu thẳng — dời hoặc che.
- Ngồi vào từng chỗ hay ngồi, nhìn quanh tìm vệt chói.
- Kiểm ổ cắm và dây gần mọi mặt nước.
- Xem màn hình tivi và màn hình máy tính có đang in cửa sổ vào không.
- Kiểm gương lớn đã gắn chắc chưa, nhất là nhà có trẻ nhỏ.
Tóm lại
Vật trong suốt có mặt cong đặt chỗ nắng chiếu thẳng có thể hội tụ ánh sáng và gây cháy xém — đây là phần quan trọng nhất của cả bài. Mặt kim loại bóng thì gây chói và nóng. Mặt nước thì vấn đề nằm ở ẩm, muỗi và điện gần nước.
Màn hình tắt là một chiếc gương ai cũng có mà không tính. Còn phần quan niệm thì các nguồn lệch nhau, nên để phần đo được quyết trước.